T9 - Transformatie uitbreiding kantoor Voestalpine Railpro

Projectomschrijving

Op Crailo bevindt zich het kilometerslange werkterrein van de spoorwegen waar bijvoorbeeld rails wordt gelast (tot 300m!) om vervolgens in de nachtelijke uren elders in Nederland te worden gemonteerd. De bestaande situatie was een bijna bouwvallige loods uit 1908 waarin vroeger bielzen voor het spoor werden gecreosoteerd en waarin zich op de kop een werkplaats (met smeerkuil) voor locomotieven bevond. Inmiddels was er in de loods een geklimatiseerd archief voor alle spoortracés gebouwd (nodig bij analyse van spoorwegongelukken).

In de oude loods stonden nog de oorspronkelijke en prachtige gietijzeren midden-kolommen waarover lichte stalen sheddakspanten waren gelegd.

Deze kolommen waren het startpunt voor de opdrachtgever de architect te vragen te onderzoeken of deze op een of andere manier behouden konden blijven! Tevens was er de wens en noodzaak een nieuw kantoor voor Voestalpine Railpro (VAR) te maken omdat de vergunning voor het tijdelijke onderkomen afliep. Wij hebben toen voorgesteld de loodsen en het kopgebouw weer op de schonen en het aangepaste) sheddakprofiel te gebruiken voor een kantoortuin annex kantoorkamers en spreekruimten in twee lagen (binnen het oorspronkelijke profiel!). Gaandeweg werd het pve uitgebreid doordat Wisselbouw Nederland (WBN) ook naar Hilversum zou komen (vanuit Utrecht).

Er is toen nog een ‘wagon’ aangehaakt aan de bestaande ‘locomotief’ (de kop) en de al aangekoppelde eerste ‘wagon’ met gietijzeren kolommen. De tweede wagon is met houten spanten met een opgetilde gebogen onderregel ontworpen om het profiel voor de twee laagse kantoren functioneler te maken.
Uitwendig is de huid van de eerste wagon nog een keer herhaald. De sheddaken hebben verticale beëindigingen gekregen, zijn weer licht-open gemaakt (waren gesloten!) en hebben een eenvoudige buitenzonwering om het ochtendlicht te kunnen controleren.

Het is mogelijk nog een of meerder ‘wagons’ aan te haken als verdere uitbreiding nodig is. De tweede wagon is gedeeltelijke onderkelderd. In het interieur speelt het daglicht een hoofdrol. Door de shed’s komt volop daglicht binnen, al dan niet getemperd door buitenzonwering.

In de kantoortuin wordt het daglicht nog een keer extra opgevangen en verspreid door een op ca. 4m hoogte opgehangen translucente velum-constructie. Het bereikte resultaat is een zeer bijzondere kantoorruimte. De werknemers in de noodgebouwen hebben zich gedurende het hele bouwproces hierop verheugd. Het proces van inhuizing (januari 2011) is thans gaande. De foto’s zijn nog niet professioneel, maar geven wel een goed beeld van de bijzondere kwaliteit die bereikt wordt.

Criteria

Duurzaamheid

Naast hergebruik van de bestaande structuur (zéér belangrijk voor de duurzaamheid!) zijn er vele extra maatregelen genomen: huidisolatie, dubbel glas, vloerisolatie met vloerverwarming, waar mogelijk gebruik van hout, warmte-kou-opslag in bodem, hoogrendements-apparatuur, toepassing van passieve zonne-energie, buitenzonwering etc.

Vitaliteit

Vanuit een wat rommelig afgesloten industrieterrein ontstaat langzaamaan een mooi lineair georganiseerd bijna 2½ km lang faciliterend spoorwegterrein, aantakkend op het naastgelegen spoor. Miljoenen reizigers per jaar zien vanuit de trein tussen Bussum en Hilversum dit complex. Het aantrekken van meerder kantoorfuncties op spoorweggebied naar dit gebied is goed voor de sfeer op het totale terrein (en voor de gemeente Hilversum!). Door de opslag van allerlei spoorwegmaterieel moet het terrein helaas stevig afgesloten en bewaakt worden (koper!). Vanuit de trein is het daarentegen een van de best zichtbare kantoorlocaties in Nederland.

Sublimatie

Wat mogelijk en waardevol was is hergebruikt.
Toegevoegd is wat nodig was en wat zich goed verhoudt tot wat er al stond. Het totaal is een nieuw ensemble, waarin de littekens van het verleden een band slaan met de nieuwbouw in het heden. Het spoorweglawaai wordt opgevangen in de gevels en het binnenklimaat wordt zo milieuvriendelijk als mogelijk vormgegeven. Ruimtelijk ontstaat er bijna een nieuwe typologie van kantoorgebouwen. Akoestische schermen (speciaal ontworpen), spreekruimtes met daglicht en afsluitbare kantoorvertrekken in twee lagen aan de oostzijde zorgen voor een aangenaam werkklimaat.

Dierbaarheid

Op het afgesloten terrein (i.v.m. diefstal van onderdelen) is het project vooral belangrijk voor het op het terrein zelf aanwezige personeel en bezoekers. Dat werkt ook zo in de praktijk, blijkt nu! De miljoenen passanten per trein kunnen door de snelheid van de trein maar zeer gedeeltelijk genieten van het ca. 2½ km lange complex.

Professionaliteit

Het ontwikkelingsproces ontwikkelde zich van een vertrouwen-gevende klassieke constructie tot een meer gecompliceerde doordat de aannemer tevens aandeelhouder was van de opdrachtgever. De rol van de architect is daardoor gaandeweg tijdens de bouw afgebouwd. Desalniettemin moet worden opgemerkt dat door de juiste professionele instelling van de opdrachtgever ook in de tweede fase weinig van de oorspronkelijke kwaliteit verloren is gegaan! Vooral een bezuinigingsronde van bijna 35% rond de aanbesteding was een serieuze bedreiging voor die kwaliteit. Door een professionele instelling van alle partijen is die klus geklaard.

Economie

Ja, absoluut! Zie hiervoor de foto’s van de slooprijpe loods en de huidige beelden. N.B. Tijdens het ontwikkelings- en ontwerpproces onderschreef de gemeente Hilversum het belang van behoud van het bestaande gebouw door de creosoot-loods tot Gemeentelijk Monument te verklaren.

Innovatie

De meest innovatieve ingreep is het bijzondere gebruik van het bestaande sheddakprofiel. Door de doorgaans schuine shed-ramen vertikaal te zetten ontstond meer ruimte, een beter klimatologisch beheersbare gevel en een prachtige meerzijdige belichting van een royale werkomgeving.
Behoud en nieuwbouw spannen samen en vormen een bijna nieuwe kantoortypologie. Daarnaast is er op installatiegebied door toepassing van vloerverwarming, een nieuwe ICT-structuur en WKO het nodige gedaan aan uitwerkingsinnovatie.