T8 - Zorgboerderij De Vier Heeren

Projectomschrijving

Het project omvat de verbouwing van een historische boerderij die al langere tijd leegstond en in een vervallen staat verkeerde tot een woonboerderij met twee woongroepen. De uitdagende renovatie van de boerderij in Rotterdam Zuid betreft een complete functionele en technische transformatie. Een verandering die de oude jas van het gebouw gebruikt als kader voor de nieuwe invulling. Hierbij fungeert het historische het als functionele huls voor de nieuwe functie. Het gebouw kreeg een nieuw doel als zorgboerderij, waarin jong volwassenen met autisme of verstandelijke beperking de kans krijgen begeleid te wonen. Het programma van eisen inpassen binnen het bestaande was een uitdaging. Doel hierbij was de gebruikers een riante woonruimte te bieden, zonder de klassieke zorginstellingsarchitectuur uit te stralen. De architectuur levert een bijdrage aan levensgenot, opbloei en welzijn. De oude schuur van de boerderij is functioneel opgedeeld in 13 ruime woonunits. Een hoogwaardig moderne afwerking gaat hand in hand met de eeuwenoude binten en korbelen, die een aangenaam kader vormen. Licht en ruimte zorgen voor een hoge woonkwaliteit met karakter. De nieuwe woonfunctie geeft de monumentale boerderij zijn levendigheid terug, en maakt het gebouw tot middelpunt van een levendige omgeving. Een en ander wordt ingevuld door dagbesteding en het gebruik van de buitenruimte, waar boerderijdieren zullen refereren aan de voormalige boerderijfunctie. Voor de voorbijganger een opleving van een oud bouwwerk, voor de bewoner een unieke stadsboerderij in een landelijke leefomgeving aan de rand van de drukke stad. Een brede rolstoeltoegankelijke ingang geeft toegang tot het gebouw. De begane grond wordt geordend door een brede verbindingsgang, die net als in de vroegere schuur de hartlijn van het gebouw volgt en de weg baant naar een de ruimte voor dagbesteding, zes woonunits en een huiskamer. Spil trappen in het gebouw vormen de verticale kern van het gebouw; ze geven toegang tot de eerste en tweede verdieping. De eerste verdieping huisvest zes woonunits (plus twee in het voorhuis). Vanaf deze verdieping zijn drie trappen aanwezig die elk een woonunit ontsluit, gesitueerd in de nok van de boerderij. Authentieke kenmerken zijn, voor zover mogelijk, behouden. De moderne inrichting combineert donkere vloeren met lichte wanden, en vormt een aangenaam contrast met de ruwe, onafgewerkte historische elementen.Van donkere, onbehaaglijke gevel tot stralende lichte buitenkant, door nieuw voegwerk van ijsselsteentjes, hanekammen en geprononceerde muurijzers. Dit alles bekroond met het rieten dak met de dakkapellen. Deze betekenisvolle renovatie vormt een verduurzaming van het bestaande, door smaakvolle toevoeging van het nieuwe, middels sfeervolle materialen, een uitgekiende indeling met aandacht voor de menselijke maat.

Criteria

Duurzaamheid

De redding door hergebruik van een vervallen monumentale boerderij in de bestaande morfologische structuur van een historische dijk. Het verbeteren van isolatie tezamen met een ingenieus ventilatiesysteem ( mechanische afzuiging – verborgen natuurlijke toevoer) leidt tot een goed energielabel zonder de historische gevels ingrijpend aan te tasten. Het gebouw draagt bij aan een verduurzaming van de gebouwde omgeving door de historische status van het gebouw terug te brengen en levert zo bijdrage aan levensgenot, opbloei en welzijn.

Vitaliteit

Door de vervallen boerderij een levendige functie te geven zorgt deze voor een positieve impuls in het gebied en voor de mensen met een verstandelijke beperking. Met het gebruik van de buitenruimte voor dagbesteding en boerderijdieren geeft de oude boerderij een positieve uitstraling van de landelijke omgeving. Het leidt tot een kerninfrastructuur (zorg-welzijn) waar in de toekomst andere ontwikkelingen op aan zullen haken.

Sublimatie

In de herontwikkeling verwordt het historische niet tot museumstuk, maar fungeert als huls voor de nieuwe functie. De oude binten en korbelen zijn behouden, gerestaureerd en vormen een duidelijk onderdeel van de architectonische stijl van de renovatie. De hoge lichte en open ruimtes benadrukken het hergebruik van de grote boerderijschuur waarbij de centrale verkeersruimte de hartlijn van de schuur volgt. Een brede gang geeft een statig effect, tezamen met hoogstaand materiaalgebruik. De gemetselde gevel is in oude vorm gerestaureerd en er is een rieten dak toegepast. De historische waarde blijft zichtbaar maar wel met een lichtere uitstraling.

Dierbaarheid

De bewoners uit de omgeving kennen de boerderij van oudsher. Een nieuwe woonfunctie brengt het leven terug. Voor de huidige gebruikers heeft de oude boerderij veel waarde, zij krijgen de mogelijkheid om op een bijzondere locatie en in historisch gebouw begeleid te kunnen wonen, wat bijdraagt aan de kwaliteit van hun leven. De oude boerderij heeft door de renovatie een positieve impuls aan de omgeving en omwonenden gegeven door de aanblik van de wijk te verbeteren. Daarnaast is de dagbesteding, de gebruik van het grasland en de dieren een goede impuls voor de levendigheid in het gebied.

Professionaliteit

De opdrachtgever is vanaf het begin direct betrokken geweest bij de bouwuitvoering.Daarmee is een kwalitatieve uitvoering beter geborgd. Bovendien is er door aparte aanbestedingen zorg geweest voor een optimale kosten kwaliteits verhouding. Levenswerk, de zorgonderneming (huurder, gebruiker) is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van het ontwerp en de verbouw van de zorgboerderij. Door maximaal ruimtegebruik is er naar gestreefd elke toekomstige bewoner een optimaal woongenot te geven door ruime woonunits in een lichte, ruimtelijke historische boerderij. Het functioneel programma is in vergelijking met andere voorbeelden in deze sector veel ruimer, met onder meer ruim sanitair per woonunit.

Economie

Het onroerend goed heeft een sterke waardestijging ondergaan. Door flexibiliteit in het ontwerp in te bouwen zijn er ook op relatief eenvoudige wijze gebruiksaanpassingen te maken, zowel op woningniveau als in de boerderij zelf. De kwaliteitsoverwegingen hebben geleid tot rendabele investeringen. Een uitgekiend ontwerp heeft geleid tot een groter aantal verhuurbare woonunits. De hogere energielabeling betaalt zich terug.

Innovatie

Vanwege het historische karakter van de gevels zijn deze zoveel mogelijk in originele staat gebleven. Door middel van verborgen details in kozijnen zijn toch ventilatiemogelijkheden ingebouwd voor een optimaal comforttabel binnenklimaat t.b.v. de verduurzaming van de boerderij. Er is gekozen voor een uitgekiend constructiesysteem, waardoor het mogelijk is geweest de bestaand spanten maximaal in het zicht te laten. De positionering heeft ertoe geleid dat er een grote maattolerantie bestond bij de uitvoering van de bouw, immers in een bestaande boerderij staat alles schuin etc. Innovatief is ook het ontsluitingssysteem en het gebruik van de ruimte in de nok.